Krišjāņa Barona iela
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Kri%C5%A1j%C4%81%C5%86a_Barona_iela_2.jpg/220px-Kri%C5%A1j%C4%81%C5%86a_Barona_iela_2.jpg)
Krišjāņa Barona iela – ulica w centralnej części Rygi, której patronem jest łotewski pisarz Krišjānis Barons.
Jest to kontynuacja położonej na Starym Mieście Audēju iela, rozpoczynająca się na Aspazijas bulvāris, przecinająca kanał miejski i Raina bulvāris. Dalej ulica biegnie równolegle do głównej arterii miasta - Brīvības iela - z którą ostatecznie się łączy. Długość całkowita ulicy wynosi 3190 m[1].
Historia
Ulica została wytyczona w 1858 r. w ramach generalnej przebudowy Rygi, podczas której zlikwidowano dawną ryską twierdzę i rozebrano umocnienia. Połączyła wewnętrzne (stare) miasto i Przedmieście Petersburskie, tworząc kontynuację ulicy Tkackiej na obszarze ryskiego pierścienia bulwarowego[1].
Pierwsza nazwa ulicy upamiętniała generał-gubernatora Kraju Nadbałtyckiego Aleksandra Suworowa, który w Rydze koordynował rozbiórkę fortyfikacji i wytyczenie pierścienia bulwarów. Suworowa upamiętniono w ten sposób jeszcze za jego życia[1].
Swoją obecną nazwę, upamiętniającą jednego z prekursorów ruchu młodołotyszy, pisarza i folklorysty Krišjānisa Baronsa, ulica otrzymała w 1923 r. Barons zmarł w tym samym roku w swoim mieszkaniu w kamienicy pod nr 3 na tejże ulicy. Mieszkanie zaadaptowano na muzeum jego pamięci[1].
Zabudowa
W południowej części ulicy (do skrzyżowania z Elizabetes iela) w zabudowie ulicy dominują reprezentacyjne budynki w eklektycznym stylu, wyrażającym preferencje najbogatszej warstwy ludności miejskiej drugiej połowy XIX wieku. Dalej dominują kamienice reprezentujące romantyczny styl narodowy, zaprojektowane przez przedstawicieli łotewskiej szkoły architektonicznej, z elementami nawiązującymi do sztuki ludowej. Architektura tej części ulicy kształtowała się na początku XX wieku, kiedy stare dwupiętrowe drewniane domy zostały zastąpione nowymi wielopiętrowymi kamiennymi budynkami zgodnie z nowymi zasadami rozwoju urbanistycznego. Drewniane domy w tej części ulicy zostały zbudowane przed 1885 r., kiedy nowe przepisy wydane przez gubernialną inspekcję budowlaną zakazały ich wznoszenia[1].
Przy ulicy znajduje się 30 domów mieszkalnych wpisanych do rejestru zabytków[2].
Pod nr 1 znajduje się siedziba Łotewskiej Akademii Muzycznej (proj. Jānis Frīdrihs Baumanis, 1873–1874)[1].
Pod nr 4 swoją siedzibę ma Muzeum Przyrody Łotwy, założone w 1846 r.[1]
Pod nr 12 znajduje się XIX-wieczna rezydencja rodziny Pfabów, następnie należąca do Antona i Emiliji Benjaminów. W ZSRR miały tam swoją siedzibę Związek Pisarzy Łotewskiej SRR, Związek Kompozytorów Łotewskiej SRR i Związek Artystów Łotewskiej SRR[1].
Pod nr 14 do 2014 r. znajdowała się Biblioteka Narodowa Łotwy[1].
W budynku pod nr 16/18 swoją siedzibę ma Teatr Lalek[1].
Pod nr 126 znajduje się prawosławny żeński monaster Trójcy Świętej i św. Sergiusza z Radoneża z soborem Trójcy Świętej[3].
Pod nr 130 znajdowały się zakłady elektromechaniczne Radiotechnika[1].
Pod nr 75 znajdował się Ryski Pałac Sportu, wzniesiony w 1970 r.[1], w 2008 r. rozebrany[4].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l Кришьяниса Барона улица [w:] red. P. P. Eran, Рига: Энциклопедия = Enciklopēdija «Rīga», Gławnaja riedakcija encikłopiedij, Riga 1989, ISBN 5-89960-002-0, s. 391-392.
- ↑ Список памятников культуры Латвии. mantojums.lv. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-31)]. /
- ↑ Рижский Свято-Троицкий собор [online], www.pareizticiba.lv [dostęp 2020-05-03] .
- ↑ “Rīgas Sporta pils” – toreiz un tagad [online], Spoki [dostęp 2020-05-03] .