Tengrici hareketlerin listesi
Türk - Moğol etnik dini olan Tengrizm, hem eski halk geleneklerini hem de eski yerel inançları yeniden inşa etmeye çalışan neo-Tengrist hareketleri içerebilir.
Hareketler, kuruluş yıllarına göre etnik kökenlerine göre dağıtılır.
Liste
- Altay, Kumandin ve Teleüt
- Altay şamanizmi
- Agaru Sang (Altayca: Агару Саҥ — Kutsal Sunak) (1996)[1][2]
- Chemalsky bölgesinin Altay merkezi (Rusça: "Алтайский центр" Чемальского района ) (1999)[3][4]
- Agaru Sang (Altayca: Агару Саҥ — Kutsal Sunak) (1996)[1][2]
- Burhanizm /Ak Cang (Altay: Ак Јаҥ) (1904)[5]
- Altay İnancı (Altay: Алтай-Jаҥ)[4]
- Sakral Altay kamu ekoloji kuruluşu (Rusça: Общественная экологическая организация "Сакральный Алтай") (2016)[4][6]
- Altay İnancı Beyaz İnanç (Altay: Алтай-Јаҥ Ак Јаҥ (Јаҥы Алтай)) (2004)[4][7][6]
- Ruh Ekolojisi Okulu "Tengri" (Rusça: Школа экологии души "Тенгри") (1995)[1][8]
- Ruhani ve Sağlık merkezi "Ak Sanaa" (Rusça: Духовно-оздоровительный центр "Ак санаа")[9][6]
- Türklerin manevi merkezi "Kin Altay" (Rusça: Духовный центр тюрков "Кин Алтай") (2005)[4][6]
- Tengricilik—İlahi İnanç (Rusça: Тенгрианство — Небесная Вера) (2010)[6]
- Altay İnancı (Altay: Алтай-Jаҥ)[4]
- Azeri ve Kaşkay
- Başkurt
- Bao'an
- Buryat ve Soyot
- Buryat halk dini ruhani merkezi "BƟƟ Murgel" (Rusça: Духовный центр бурятской народной религии "БƟƟ мургэл") (1991)[10]
- Buryat Şamanları derneği "BƟƟ Murgel" (Rusça: Ассоциация шаманов Бурятии "БƟƟ мургэл") (1991)[10]
- Baykal bölgesinin Şaman toplulukları Konseyi (Rusça: Совет шаманских общин Прибайкалья) (2008)[7]
- Şamanların din örgütü "Tengeri" (Rusça: Религиозная организация шаманов "Тэнгэри") (2003)[11][7]
- Vattisen Yaly (Çuvaşça: Ваттисен йӑли)[12]
- Çuvaş Ulusal Kongresi (Çuvaş: Чӑваш наци конгресӗ) (1989–1992)[13]
- Çuvaş Geleneksel İnanç Örgütü "Tura" (Rusça: Организация традиционной веры чувашей "Тура") (1995)[14][7]
- Çuvaş Ulusal Kültürünü Destekleme Fonu "Sawar" (Çuvaş: "Сӑвар" чӑваш наци культурин аталану фонд) (2012)[7]
- Tengri Cemiyeti[7]
- Daur
- Daur şamanizmi[15]
- Duhan şamanizmi[16]
- Modern Oirat Kültürünü Geliştirme Merkezi "Tengrin Uidl" (Samanyolu) Kalmık kamu kuruluşu (Rusça: Калмыцкая общественная организация "Центр развития современной ойратской культуры "Тенгрин уйдл" (Млечный путь)") (2010)[7]
- Kangjia
- Karaçay ve Balkar
- Karay
- Karakalpak
- Kazak
- Kağanlık (Kazakça: Қағанат)
- Büyük Bozkır Dünyası halk derneği (Dalaruh) (Kazakça: Ұлы Дала Әлемі (Даларух); Rusça: Мир Великой Степи (Даларух))
- Hakas Miras Merkezi—Hakas Şamanizmi Geleneksel Din Derneği "Ah-Chayan" (Rusça: Центр хакасского наследия — общество традиционной религии хакасского шаманизма "Ах-Чая) ") (1994)[17]
- Hakas halkının geleneksel dini "İzıh" (Rusça: Общество традиционной религии хакасского народа "Изых")[17]
- Geleneksel din topluluğu "Han Tigir" (Rusça: Общество традиционной религии "Хан Тигир")[17]
- Halaç
- Hatso
- Horasan Türkü
- Hoton
- Kırımçak
- Kırımçaklar Derneği "Krymchahlar" (Krymchak: Kърымчахлар) (1989)[7]
- Aigine (Kırgızca: Айгине)[18]
- Alty Yurt (Kırgız: Алты Юрт)[18]
- Manas Ordo (Kırgızca: Манас Ордо)[18]
- Tengir Ordo (Kırgız: Теңир Ордо) (2005)[19][20]
- Tengirçilik (Kırgızca: Теңирчилик)[18]
- Moğol Şamanizmi / Tengerizm (Moğolca: Бөө мөргөл/Тэнгэризм)[21][22][23]
- Cennetin Hançeri[24]
- Moğol Şamanları Derneği (Golomt Tuv)[24][25]
- Tengerizm Çemberi (Amerika'nın Moğol şaman derneği)[25]
- Golomt Şamanist Araştırmalar Merkezi[24]
- Samgaldai Tengrist Merkezi (Moğolca: Хаант Тэнгэрийн Самгалдай)
- Merkezi din şaman organizasyonu "Tuva Yüce Şamanının ofisi" (Rusça: Централизованная религиозная шаманская организация Тувы "Управление Верховного Шамана")[7]
- Şamanizmi Koruma ve Destekleme Vakfı "Güneş" ("Hun") (Rusça: Благотворительный фонд поддержки и сохранения шаманизма "Солнце" ("Хун"))[7]
- Şamanların din örgütü "Adyg-Eeren" ("Ayı Ruhu") (Rusça: Религиозная организация шаманов "Адыг-Ээрен — Дух Медведя")[7]
- Şamanların din örgütü "Tengri Uger" ("Göksel Boğa") (Rusça: Религиозная организация шаманов "Тэнгри Угер" (Небесный бык))[7]
- Şamanların din örgütü "Tos-Deer" ("Dokuz Gök") (Rusça: Религиозная организация шаманов "Тос-Дээр" (Девять Небес)) (1998)[26]
- Tuvan Şamanlarının din örgütü "Dungur" ("Davul") (Rusça: Организация тувинских шаманов "Дунгур" (Бубен)) (1991)[26]
- Aar Aiyy Faith (Yakutça: Аар Айыы итэҕэлэ, romanlaştırılmış: Aar Aiyy Iteghele) (1996)[7]
- Aiyy Faith (Yakutça: Айыы итэҕэлэ, romanlaştırılmış: Aiyy Iteghele), eski Kut-Siur (1990)[7][27]
- Aiyy Tangara Faith (Yakutça: Айыы Таҥара итэҕэлэ, romanlaştırılmış: Aiyy Taŋara Iteghele) (2019)[28]
- Iteghel (İnanç) (Yakut: Итэҕэл (Вера), romanlaştırılmış: Iteghel (Vera)) (1995)[29][7]
- Beyaz Aiyy İnanç (Yakutça: Yрүҥ Айыы итэҕэлэ, romanlaştırılmış: Ürüŋ Aiyy Iteghele)[7]
- Yugur
- Türk-Moğol Olmayan
- Kore şamanizmi
- Mançu şamanizmi
- Sami şamanizmi
- Tangra Savaşçıları hareketi (Bulgarca: Движение "Воини на Тангра", romanlaştırılmış: Dvizhenie "Voini na Tangra")[30][7]
- Ural neopaganizmi (kısmen)
- Etnik gruplar arası
- Uluslararası Tengri Araştırma Fonu (Rusça: Международный Фонд Исследования Тенгри) (2011)[7]
Ayrıca bakınız
- Tengrici devletler ve hanedanların listesi
Dipnotlar
- ^ a b Halemba 2003, s. 176.
- ^ Bourdeaux & Filatov 2006, ss. 118–19.
- ^ Bourdeaux & Filatov 2006, ss. 119–20.
- ^ a b c d e Knorre 2016.
- ^ Halemba 2003, ss. 165–82.
- ^ a b c d e Khvastunova 2018.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Popov 2016.
- ^ Bourdeaux & Filatov 2006, s. 106.
- ^ Halemba 2003, ss. 175–76.
- ^ a b Bourdeaux & Filatov 2006, ss. 122–24.
- ^ Quijada, Graber & Stephen 2015, ss. 258–72.
- ^ Vovina 2000.
- ^ Filatov & Shchipkov 1995, ss. 242–43.
- ^ Vovina 2000, ss. 10–11.
- ^ Humphrey & Onon 1996.
- ^ Schlehe 2004, s. 286.
- ^ a b c Bourdeaux & Filatov 2006, ss. 124–29.
- ^ a b c d Karashev, Aziz (20 Ekim 2017). "Рыцари Тенгри. Какова цена свободы под небосводом? Ч. 1" [Tengri knights. What is the price of freedom under the sky? Part 1]. Жаны жүздөр (Rusça) (28). Kyrgyzstan. 23 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2020.
- ^ Marat 2005.
- ^ Laruelle 2007, ss. 206–7.
- ^ Shimamura 2004, ss. 649–51.
- ^ Bumochir 2014, ss. 473–91.
- ^ Turner 2016.
- ^ a b c Balogh 2010, ss. 229–38.
- ^ a b Schlehe 2004, ss. 283–96.
- ^ a b Bourdeaux & Filatov 2006, ss. 129–34.
- ^ Bourdeaux & Filatov 2006, ss. 134–50.
- ^ "First Tengrist religious organization registered" (Rusça). International Fund of Tengri Research. 22 Nisan 2019. 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2019.
- ^ Bourdeaux & Filatov 2006, s. 135.
- ^ Dulov 2013, ss. 206–207.
Bibliyografi
- Balogh, Matyas (2010). "Contemporary shamanisms in Mongolia". Asian Ethnicity. 11 (2). ss. 229-38. doi:10.1080/14631361003779489.
- Bourdeaux, Michael; Filatov, Sergey, (Ed.) (2006). Современная религиозная жизнь России. Опыт систематического описания [Contemporary Religious Life of Russia. Systematic description experience] (Rusça). 4. Москва: Keston Institute; Logos. ISBN 5-98704-057-4.
- Bumochir, D. (2014). "Institutionalization of Mongolian shamanism: from primitivism to civilization". Asian Ethnicity. 15 (4). ss. 473-91. doi:10.1080/14631369.2014.939331.
- Şablon:Cite contribution
- Filatov, Sergey; Shchipkov, Aleksandr (1995). "Religious Developments among the Volga Nations as a Model for the Russian Federation" (PDF). Religion, State & Society. 23 (3). ss. 233-48. doi:10.1080/09637499508431705.
- Halemba, Agnieszka (2003). "Contemporary religious life in the Republic of Altai: the interaction of Buddhism and Shamanism" (PDF). Sibirica. 3 (2). ss. 165-82. doi:10.1080/1361736042000245295. 10 Mayıs 2005 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- Humphrey, Caroline; Onon, Urgunge (1996). Shamans and Elders: Experience, Knowledge, and Power among the Daur Mongols. Oxford: Clarendon Press.
- Khvastunova, Julia V. (2018). "Современное тенгрианство (на примере версии тенгрианства В. А. Сата в Республике Алтай)" [Modern Tengriism (as in V. A. Sat's Version of Tengriism in the Altai Republic]. Colloquium Heptaploremes (Rusça), 5. ss. 33-43.
- Knorre, Boris K. (2016). "Современный алтайский шаманизм в контексте национальной религиозной политики Республики Алтай" [Contemporary Altai Shamanism in the Context of the National Religious Policy of the Altai Republic]. Вестник РГГУ. Сер. Литературоведение. Языкознание. Культурология (Rusça). 21 (12). ss. 89-114.
- Laruelle, Marlène (2007). "Religious revival, nationalism and the 'invention of tradition': political Tengrism in Central Asia and Tatarstan". Central Asian Survey. 26 (2). ss. 203-16. doi:10.1080/02634930701517433.
- Marat, Erica (6 Aralık 2005). "High-Ranking Kyrgyz Official Proposes New National Ideology". Eurasia Daily Monitor. 2 (226). The Jamestown Foundation. 12 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- Popov, Igor (2016). "4.1 Тюрко-монгольские религии (тенгрианство)" [4.1 Turko-Mongolic Religions (Tengrism)]. Справочник всех религиозных течений и объединений в России [The Reference Book on All Religious Branches and Communities in Russia] (Rusça). 22 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2019.
- Quijada, Jastine B.; Graber, Kathryn E.; Stephen, Eric (2015). "Finding "Their Own": Revitalizing Buryat Culture Through Shamanic Practices in Ulan-Ude". Problems of Post-Communism. 62 (5). ss. 258-72. doi:10.1080/10758216.2015.1057040.
- Schlehe, Judith (2004). "Shamanism in Mongolia and in New Age Movements". Rasuly-Paleczek, Gabriele (Ed.). Central Asia on Display: Proceedings of the VIIth Conference of the European Society for Central Asian Studies. 1. Viyana: LIT Verlag. ss. 283-96. ISBN 3-8258-8309-4.
- Shimamura, Ippei (2004). "Yellow Shamans (Mongolia)". Walter, Mariko Namba; Neumann Fridman; Eva Jane (Ed.). Shamanism: An Encyclopedia of World Beliefs, Practices, and Culture. 1. Santa Barbara, Ca: ABC-Clio. ss. 649-51. ISBN 9781576076453.
- Turner, Kevin (2016). Sky Shamans of Mongolia: Meetings with Remarkable Healers. Berkeley, Ca: North Atlantic Books. ISBN 9781583946343. 30 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2023.
- Vovina, Olessia (2000). In Search of the National Idea: Cultural Revival and Traditional Religiosity in the Chuvash Republic (PDF). Seton Hall University. 14 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Ağustos 2023.