Dżazirat Fajlaka
Plaża na wyspie | |||
Kontynent | Azja | ||
---|---|---|---|
Państwo |
| ||
Akwen | Zatoka Perska | ||
Powierzchnia | 43 km² | ||
Populacja (2011) • liczba ludności • gęstość |
| ||
Położenie na mapie Kuwejtu ![]() | |||
![]() | |||
![]() Położenie wyspy | |||
|
Dżazirat Fajlaka, Fajlaka, Faylakah (ang. Failaka Island[1], arab. جزيرة فيلكا lub فيلكا czyt. Fēlaka, w dialekcie kuwejckim języka arabskiego wyspę nazywa się فيلچا fe:lɪt͡ʃə) – wyspa położona na Zatoce Perskiej, należąca do Kuwejtu, a konkretniej do Prowincji Stołecznej, znajdująca się około 15 km na wschód od zatoki Dżun al-Kuwajt. Wyspa ma 12 km długości i 6 km szerokości oraz powierzchnię w zależności od źródeł 43 km² lub 39 km²[1]. Jedyną miejscowością na wyspie jest Az-Zaur. Wyspę zamieszkuje 147 osób (2011)[2]. Na wyspie przy pomocy nawadniania uprawia się warzywa, zwłaszcza melony, a także łowi ryby[1].
Historia
Dilmun i Mezopotamczycy
Pierwsze ślady osadnictwa na Fajlace sięgają epoki brązu. Wyspa zamieszkana była przez lud tzw. cywilizacji Dilmun[3][4][5] (z Fajlaką identyfikuje się wyspę znaną wtedy jako Agarum, Agaru lub Akarum[6]), zaś ok. 2000 lat p.n.e[7] zasiedlili ją kolonizatorzy z Mezopotamii - Sumerowie z Ur prowadzili tu działalność kupiecką[8][9]. Po upadku cywilizacji Dilmun wyspę zasiedlili Kasyci i kontrolowała ją kasycka dynastia[10], a w czasach panowania Nabuchodonozora II wyspę posiadała Babilonia. Sam Nabuchodonozor II posiadał na wyspie pałac i świątynię[11][12].
Grecy i Achemenidzi
Później wyspę zamieszkali starożytni Grecy, prawdopodobnie pierwszym Grekiem który ją odwiedził był Nearchos[13]. Według Strabona i Flawiusza Arriana Aleksander Wielki nadał wyspie nazwę Failaka Ikaros bo przypominała mu ona wyspę o podobnym kształcie w archipelagu Wysp Egejskich. Ikaros było również nazwą miasta na Fajlace[14][15][16][17][18]. W czasach hellenistycznych grecka mitologia mieszała się z lokalnymi wierzeniami tworząc synkretyczną religię[19]. Na wyspie znajdowała się świątynia Artemidy[20][21][22]. Przez pewien okres czasu wyspa znajdowała się pod wpływem Imperium Achemenidów[23][24].
Nestorianie
We wczesnym średniowieczu (V-IX w.) wyspa zasiedlona została przez chrześcijańskich kolonizatorów (nestorian)[25][26] migrujących z obszaru Syrii. Wyspa stanowiła ogniwo na szlaku handlowym łączącym Daleki Wschód z Bizancjum. Nestorianie wybudowali wiele farm, wiosek i 2 duże kościoły[27], w rejonie Al-Qusur wybudowali rozległą osadę typu miejskiego z bazyliką, kościołem i klasztorem[28][29][30]. Ostatecznie małe farmy i wioski zostały opuszczone[31].
Współczesność
Ze względu na liczne stanowiska archeologiczne[32] Fajlaka od lat 60. XX w. jest terenem działalności szeregu misji archeologicznych, m.in. duńskiej, gruzińskiej, francuskiej, włoskiej i słowackiej. W 2013 roku badania rozpoczęła Kuwejcko–Polska Misja Archeologiczna (ang. Kuwaiti–Polish Archaeological Mission, w skrócie KPAM). W ramach ekspedycji zaczętoo prowadzić wykopaliska archeologiczne na stanowisku Charajb el-Deszt, a także badania podwodne i prospekcja terenowa wzdłuż wybrzeża wyspy.
Podczas I wojny w Zatoce Perskiej wyspa była okupowana przez wojska irackie, które założyły na wyspie bazę wojskową, podczas gdy ludność cywilna została z niej wysiedlona. 3 sierpnia 1990 roku na wyspie stoczyła się bitwa między żołnierzami kuwejckimi a irackimi, wygrana przez tych drugich[33][34]. W 1991 wojska irackie za pomocą bombardowań i wojny psychologicznej zmuszono do poddania się[35].
Po wojnie Fajlaka została oczyszczona z min, ale do pewnego stopnia nadal jest wykorzystywana przez wojsko. Mimo to po założeniu na niej kurortu zaczęła stawać się popularnym miejscem do wypoczynku.
Przypisy
- ↑ a b c Fajlaka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ Geoportal for Kuwait Census 2011 [online], Central Statistical Bureau of Kuwait [dostęp 2019-11-26] (ang.).
- ↑ Dilmun, w: Black J., Green A., Słownik..., s. 60-61.
- ↑ Dilmun, w: Bryce T., The Routledge Handbook..., s. 196-198.
- ↑ Bahrain, w: Bienkowski P, Millard A. (ed.), Dictionary..., s. 45.
- ↑ UNESCO World HeritageU.W.H. Centre UNESCO World HeritageU.W.H., Sa'ad and Sae'ed Area in Failaka Island [online], UNESCO World Heritage Centre [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ Daniel C.D.C. Snell Daniel C.D.C., D.T.D.T. Potts D.T.D.T., Mesopotamian Civilization: The Material Foundations, „The American Historical Review”, 103 (2), 1998, s. 489, DOI: 10.2307/2649788, ISSN 0002-8762, JSTOR: 2649788 [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ Failaka Island | Silk Roads Programme [online], unesco.org [dostęp 2024-04-23] (ang.).
- ↑ Traders from Ur? - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ D.T.D.T. Potts D.T.D.T., Potts 2009 - The archaeology and early history of the Persian Gulf [online] [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ PierreP. Briant PierreP., From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire, Eisenbrauns, 1 stycznia 2002, ISBN 978-1-57506-120-7 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ TrevorT. Bryce TrevorT., The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the Fall of the Persian Empire, Routledge, 10 września 2009, ISBN 978-1-134-15908-6 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ IKAROS-FAILAKA TENTATIVE PRESENTATION 02.12.14 [online], ancientportsantiques.com [dostęp 2024-04-27] .
- ↑ J. Hansamans, Charax and the Karkhen, Iranica Antiquitua 7 (1967) page 21-58
- ↑ RalphR. Shaw RalphR., Kuwait, Macmillan, 1976, ISBN 978-0-333-21247-9 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ Middle East Annual Review, Middle East Review., 1980, ISBN 978-0-904439-10-6 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ The Gulf Handbook, Trade & Travel Publications., 1979, ISBN 978-0-900751-12-7 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ Mūsá Ḵh̲ānM.Ḵ.̲ Jalālzaʼī Mūsá Ḵh̲ānM.Ḵ.̲, Khalij aur bainulaqvami siyasat [online], 1991 [dostęp 2024-01-14] (urdu).
- ↑ http://science.org.ge/newsite/bnas/t11-n4/27_Makharadze.pdf
- ↑ Arrian, Anabasis, book 7, chapter 20 [online], www.perseus.tufts.edu [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ ToposText [online], topostext.org [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ ToposText [online], topostext.org [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ IKAROS-FAILAKA TENTATIVE PRESENTATION 02.12.14 [online], ancientportsantiques.com [dostęp 2024-04-27] .
- ↑ PierreP. Briant PierreP., From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire, Eisenbrauns, 1 stycznia 2002, ISBN 978-1-57506-120-7 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ Hidden Christian Community - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ Shahnaz RaziehS.R. Nadjmabadi Shahnaz RaziehS.R., The Arab Presence on the Iranian Coast of the Persian Gulf, New York: Palgrave Macmillan US, 2009, s. 129–145, DOI: 10.1057/9780230618459_7, ISBN 978-0-230-61282-2 [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ Hidden Christian Community - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ DerekD. Kennet DerekD., The decline of eastern Arabia in the Sasanian period, „Arabian Archaeology and Epigraphy”, 18 (1), 2007, s. 86–122, DOI: 10.1111/j.1600-0471.2007.00274.x, ISSN 1600-0471 [dostęp 2020-01-08] (ang.).
- ↑ R.A.R.A. Carter R.A.R.A., Christianity in the Gulf during the first centuries of Islam, „Arabian Archaeology and Epigraphy”, 19 (1), 2008, s. 71–108, DOI: 10.1111/j.1600-0471.2008.00293.x, ISSN 1600-0471 [dostęp 2020-01-08] (ang.).
- ↑ MatejM. Ruttkay MatejM., KarolK. Pieta KarolK., ZbigniewZ. Robak ZbigniewZ., Preliminary results of the Al-Qusur research in the years 2016 and 2017, „Archaeology of Failaka and Kuwaiti coast – current research, eds. M. Ruttkay - B. Kovár - K. Pieta” [dostęp 2020-01-08] (ang.).
- ↑ Hidden Christian Community - Archaeology Magazine [online], www.archaeology.org [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ MatejM. Ruttkay MatejM., BranislavB. Kovár BranislavB., KarolK. Pieta KarolK., Archaeology of Failaka and Kuwaiti coast – current research [online], 2019 [dostęp 2020-01-08] (ang.).
- ↑ War scars on Failaka island visible after 20 years [online], web.archive.org, 8 listopada 2012 [dostęp 2024-01-14] [zarchiwizowane z adresu 2012-11-08] .
- ↑ US psy-ops play it loud [online], 17 marca 2003 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
- ↑ US psy-ops play it loud [online], 17 marca 2003 [dostęp 2024-01-14] (ang.).
Bibliografia
- Francesca Davis DiPiazza: Kuwait in Pictures. Twenty-First Century Books, 2007, s. 17. ISBN 0-8225-6589-7.
- Failaka Island. W: Jenny Walker, Stuart (CON) Butler: Oman, UAE & Arabian Peninsula. Lonely Planet, 2010, s. 162. ISBN 1-84162-341-5.
- Britannica: place/Faylakah