Peleas i Melisanda (opera)
![]() Edmund Blair Leighton ,,Pelleas and Melisande" | |||
Muzyka | Claude Debussy | ||
---|---|---|---|
Libretto | Claude Debussy | ||
Liczba aktów | 5 | ||
Język oryginału | |||
Źródło literackie | Peleas i Melisanda Maurice’a Maeterlincka | ||
Prapremiera | 30 kwietnia 1902 | ||
Premiera polska | 19 kwietnia 2002 | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Pell%C3%A9as_et_M%C3%A9lisande_1902_Act5_design_Jusseaume_NGO3p939.jpg/240px-Pell%C3%A9as_et_M%C3%A9lisande_1902_Act5_design_Jusseaume_NGO3p939.jpg)
Peleas i Melisanda, także w formie Peleas i Melizanda (fr. Pelléas et Mélisande) – pięcioaktowy dramat liryczny Claude’a Debussy’ego do własnego libretta według dramatu Peleas i Melisanda Maurice’a Maeterlincka. Prapremiera 30 kwietnia 1902 w Opéra-Comique w Paryżu. Polska premiera: w warszawskim Teatrze Wielkim 19 kwietnia 2002 (wersja z dwoma fortepianami).
Recepcja
Dramat liryczny Claude’a Debussy’ego, będący adaptacją symbolistyczno-impresjonistycznego dramatu Maurice’a Maeterlincka, przejął ze swego literackiego pierwowzoru aurę niedomówień, których ucieleśnieniem jest nieznanego pochodzenia tytułowa bohaterka. Zachowania postaci determinuje nieokreślony lęk, jaki odczuwają oraz przekonanie, że nie decydują o sobie, lecz podlegają tajemniczemu, nieznanemu Fatum. Śpiew jest ściśle wyprowadzony z prozodii tekstu poetyckiego, a orkiestra dostarcza nastrojowego tła dla rozgrywających się zdarzeń. Łącznikiem pomiędzy niedługimi scenami są instrumentalne interludia[potrzebny przypis].
Osoby
- Peleas – tenor
- Melisanda – sopran
- Golaud, brat Peleasa – baryton
- Arkel, król Allemonde, ich dziadek – bas
- Genowefa, matka Peleasa i Golauda – kontralt
- Yniold, syn Golauda z pierwszego małżeństwa – sopran chłopięcy
- Lekarz – bas
- Pasterz – baryton
Treść
Miejsce i czas akcji: mityczne królestwo Allemonde w okresie wczesnego średniowiecza.
Akt I
Podczas polowania Golaud odnajduje zagubioną w lesie, płaczącą dziewczynę – Melisandę. Zabiera ją z sobą na dwór swego dziadka – króla Arkela. W liście powiadamia matkę o swej decyzji. Arkel przystaje na to, a Peleas zapala umówiony znak, że Golaud może wpłynąć do portu. Podczas wieczornej przechadzki Genowefy i Melisandy, ta ostatnia wyjawia lęk jaki odczuwa w mglistej krainie Allemonde. Spotyka Peleasa, który nazajutrz ma opuścić zamek.
Akt II
Peleas i Melisanda spotykają się przy zamkowej sadzawce. W czasie rozmowy wpada do niej pierścień Melisandy, jaki otrzymała od Golauda. Ten zostaje w tym samym czasie ranny, spadając z konia. Zauważa u doglądającej go żony brak pierścienia. Ta twierdzi, iż musiała go zgubić podczas zabawy nad morzem z jego synem Ynioldem. Golaud poleca jej odnaleźć go zanim nastąpi przypływ. W poszukiwaniach towarzyszy jej Peleas. W jaskini natrafiają na śpiących tam żebraków.
Akt III
Peleas przychodzi pod komnatę Melisandy w zamkowej wieży, by się pożegnać przed wyjazdem. Nie mogąc dosięgnąć go dłonią, Melisanda rozpuszcza włosy, które spływają w dół, do stóp Peleasa. Nadchodzi Golaud. Prowadzi brata do zamkowych podziemi z jeziorem. Peleas jest bliski omdlenia i dochodzi do siebie dopiero na zewnątrz. Golaud wypytuje swego synka Yniolda o Peleasa i Melisandę, a potem podsadza go do okna w komnacie, w której tamci przebywają, i każe sobie dokładnie opowiedzieć, co chłopiec widzi.
Akt IV
Coraz bardziej zazdrosny Golaud w sposób grubiański traktuje swoją żonę, co spotyka się z napomnieniem ze strony Arkela. Peleas, który wyjeżdża do ojca, po raz ostatni spotyka się z Melisandą przy zamkowej sadzawce, gdzie wyznają sobie miłość. Przyczajony w zaroślach Golaud wypada i zabija brata.
Akt V
Wyczerpana ostatnimi przejściami Melisanda umiera podczas porodu.
Bibliografia
- Lesław Czapliński „Szał uniesień czy miłosne oczarowanie? /muzyczne dzieje „Tristana i Izoldy” oraz „Peleasa i Melisandy” w: „W kręgu operowych mitów”, Kraków 2003.
- Britannica: topic/Pelleas-et-Melisande-opera-by-Debussy
- Universalis: pelleas-et-melisande
- SNL: Pelléas_et_Mélisande
- Catalana: 0049809